İstanbul Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Gün içerisinde hafif hissedilen bir diş ağrısının gece saatlerinde daha belirgin hale gelmesi sık karşılaştığımız şikâyetlerden biridir. Özellikle derin çürükler, diş sinirinin etkilenmesi, enfeksiyon veya apse gibi durumlarda zonklama şeklinde ağrı görülebilir. Yatış pozisyonunda baş bölgesindeki kan basıncının değişmesi de ağrının daha yoğun hissedilmesine neden olabilir. Gece başlayan veya uykudan uyandıracak kadar şiddetlenen diş ağrısını yalnızca ağrı kesiciyle geçirmeye çalışmak sorunun kaynağını ortadan kaldırmaz. Diş hekimi muayenesi ve gerekli görülürse röntgen ile ağrıya neden olan diş belirlenmeli; dolgu, kanal tedavisi veya farklı bir tedavi gerekip gerekmediğine karar verilmelidir.

Soğuk su içerken, sıcak çay-kahve tüketirken veya tatlı yerken oluşan ani diş sızlamasının birçok nedeni olabilir. Diş minesindeki aşınmalar, diş eti çekilmesi, çürük, eski veya uyumsuz dolgular ve dişte meydana gelen çatlaklar hassasiyete yol açabilir. Sızlama birkaç saniye içerisinde geçiyorsa hassasiyet kaynaklı olabileceği gibi, uzun süre devam eden veya kendiliğinden başlayan ağrılarda dişin sinir dokusunun etkilenmiş olma ihtimali değerlendirilmelidir. Bu nedenle sürekli tekrarlayan sıcak-soğuk hassasiyetinde muayene önerilir.

Zonklayan her dişe kanal tedavisi yapılması gerekmez. Ancak kendiliğinden başlayan, özellikle gece artan, sıcak-soğuk sonrasında uzun süre devam eden veya ağrı kesici ihtiyacı oluşturan ağrılar dişin iç kısmındaki canlı dokunun etkilendiğini düşündürebilir. Kanal tedavisine yalnızca ağrının tarifine bakılarak karar verilmez. Klinik muayene, hassasiyet testleri ve radyografik değerlendirme birlikte yapılır. Eğer dişin sinir dokusunda geri dönüşü olmayan bir hasar veya enfeksiyon tespit edilirse kanal tedavisiyle doğal dişin ağızda tutulması amaçlanır.

Şiddetli diş ağrısı, diş etinde şişlik, yüzde şişme, dişe basıldığında hassasiyet, kötü tat veya koku gibi belirtiler diş kaynaklı enfeksiyonlarda görülebilir. Bazı hastalarda ateş ve genel halsizlik de tabloya eşlik edebilir. Apse kendi kendine tamamen iyileşen bir problem olarak görülmemelidir. Ağrının azalması enfeksiyonun ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Özellikle yüzde veya boyunda hızla artan şişlik, ateş, yutma ya da nefes almada güçlük gibi belirtilerde gecikmeden acil tıbbi değerlendirme gerekir. Diş hekimi muayenesinde enfeksiyonun kaynağı belirlenerek uygun tedavi planlanır.

Kanal tedavisi yapılmış bir dişte sinir dokusu çıkarılmış olsa da dişi çevreleyen dokular canlılığını korur. Bu nedenle tedavi sonrasında kısa süreli basınç ve çiğneme hassasiyeti görülebilir. Uzun zaman önce kanal tedavisi yapılmış bir dişte yeniden başlayan ağrı ise farklı nedenlere bağlı olabilir. Kök ucunda enfeksiyon, kanal sisteminde tedavi gerektiren bir durum, restorasyonda sızıntı veya dişte çatlak gibi olasılıklar değerlendirilir. Böyle bir durumda röntgen ve klinik muayene ile dişin yeniden incelenmesi gerekir.

Diş fırçalarken veya diş ipi kullanırken sürekli kanama olması normal kabul edilmemelidir. En sık nedenlerden biri diş eti çevresinde biriken bakteri plağı ve diş taşıdır. Diş eti hastalıklarının erken döneminde kızarıklık, şişlik ve kanama görülebilir. Diş eti problemleri ilerlediğinde yalnızca kanamayla sınırlı kalmayıp dişi destekleyen dokuları da etkileyebilir. Düzenli ağız bakımı, profesyonel diş taşı temizliği ve gerekli durumlarda periodontal tedavilerle sürecin kontrol altına alınması amaçlanır.

Kalıcı ağız kokusunun önemli nedenlerinden bazıları ağız içerisinde bulunabilir. Diş taşı, diş eti hastalıkları, tedavi edilmemiş çürükler, enfekte dişler, dil yüzeyindeki birikimler ve ağız bakımının yetersiz olması kötü kokuya yol açabilir. Ağız kokusunun kaynağını belirlemek için öncelikle diş ve diş eti muayenesi yapılması yararlıdır. Ağız ve diş kaynaklı bir neden bulunmazsa farklı tıbbi nedenlerin değerlendirilmesi gerekebilir. Sadece gargara kullanmak, altta yatan problem tedavi edilmediğinde genellikle kalıcı çözüm sağlamaz.

Diş eti çekilmesi; diş eti hastalıkları, yanlış veya sert fırçalama, diş sıkma gibi travmatik etkenler, dişlerin konumu ve kişisel anatomik özellikler dahil farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Çekilme sonucunda diş kökleri görünür hale gelebilir ve hassasiyet oluşabilir. Tedavi, çekilmenin nedenine ve seviyesine göre belirlenir. Öncelikle ilerlemeye neden olan faktörlerin kontrol altına alınması gerekir. Bazı vakalarda koruyucu yaklaşımlar yeterliyken bazı durumlarda periodontal cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.

Bir dişin sallanması her zaman çekilmesi gerektiği anlamına gelmez. Diş eti ve kemik kaybı, travma, enfeksiyon veya dişe gelen aşırı kuvvetler sallanmaya neden olabilir. Dişin kurtarılıp kurtarılamayacağı; kemik desteği, enfeksiyon durumu, hareketlilik derecesi ve dişin genel yapısı değerlendirilerek belirlenir. Uygun vakalarda diş eti tedavileri ve diğer uygulamalarla doğal dişin korunması mümkün olabilir. Bu nedenle hareket eden bir diş için doğrudan çekim kararı verilmeden önce ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır.

Eksik bir dişin tamamlanmasında implant ve köprü farklı tedavi seçenekleridir. İmplant tedavisinde komşu dişlere müdahale edilmeden eksik bölgenin tamamlanabilmesi önemli avantajlardan biridir. Köprü tedavisinde ise eksik alanın yanındaki dişlerden destek alınır. Ancak her hastaya aynı yöntem uygun değildir. Kemik miktarı, diş eti sağlığı, komşu dişlerin durumu, genel sağlık, kullanılan ilaçlar, ağız hijyeni ve hastanın beklentileri değerlendirilmelidir. En doğru seçenek kişiye özel muayene ve görüntüleme sonrasında belirlenir.

İmplant uygulaması çoğunlukla lokal anestezi altında gerçekleştirildiğinden işlem sırasında ağrı kontrolü sağlanır. İşlem sonrasında ise kişiden kişiye değişmekle birlikte şişlik, hassasiyet veya hafif ağrı oluşabilir. İmplant tedavisinin zorluk derecesi uygulanacak implant sayısına, kemik yapısına ve ek cerrahi işlem gerekip gerekmediğine göre değişebilir. Tedavi öncesinde ayrıntılı muayene ve görüntüleme yapılarak hastaya süreç hakkında bilgi verilmesi önemlidir.

Dolgunun düşmesiyle birlikte dişin korumasız kalan bölümü sıcak, soğuk ve yiyeceklere karşı hassas hale gelebilir. Ayrıca açık kalan alana gıda birikmesi ve diş dokusunun kırılması riski vardır. Ağrı olmasa bile düşen dolgunun uzun süre bekletilmemesi uygun olur. Diş hekimi önce kalan diş dokusunu ve eski dolgunun bulunduğu bölgeyi değerlendirir. Diş uygunsa yeniden dolgu yapılabilir; madde kaybının fazla olduğu durumlarda farklı restoratif seçenekler gündeme gelebilir.

İmplant tedavisinin süresi her hasta için aynı değildir. Bazı vakalarda implant yerleştirildikten sonra kemikle bütünleşmesi için belirli bir iyileşme süresi beklenirken uygun hastalarda farklı yükleme protokolleri uygulanabilir. Diş çekimi gerekip gerekmediği, kemik miktarı, implant sayısı ve kemik grefti gibi ek işlemlerin gerekliliği toplam süreyi etkiler. Bu nedenle “implant kaç günde biter?” sorusunun kesin cevabı ancak muayene ve görüntüleme sonrasında verilebilir.

İmplantlar için herkese geçerli kesin bir kullanım süresi vermek doğru değildir. Başarı; doğru planlama ve uygulamanın yanında hastanın ağız hijyeni, düzenli kontrolleri, diş eti sağlığı, sigara kullanımı, sistemik sağlık durumu ve implant üzerine gelen kuvvetler gibi birçok etkene bağlıdır. İmplant tedavisi tamamlandıktan sonra da doğal dişlerde olduğu gibi düzenli bakım gerekir. İmplant çevresinde oluşabilecek diş eti ve kemik problemlerinin erken fark edilmesi açısından kontroller önem taşır.

Zirkonyum restorasyonlar estetik beklentinin yüksek olduğu bazı vakalarda, ileri düzeyde renklenmiş veya madde kaybına uğramış dişlerde ve mevcut restorasyonların yenilenmesinin gerektiği durumlarda değerlendirilebilir. Ancak yalnızca daha beyaz dişlere sahip olmak amacıyla her sağlıklı dişe kaplama yapılması doğru bir yaklaşım değildir. Hastanın diş yapısı, kapanışı, estetik beklentisi ve mevcut tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilerek mümkün olduğunca koruyucu bir planlama yapılması önemlidir.

Profesyonel diş beyazlatma işlemleri, uygun hasta seçimi ve doğru uygulama ile gerçekleştirildiğinde kontrollü bir tedavidir. İşlem sonrasında bazı kişilerde geçici diş hassasiyeti görülebilir. Her renklenme aynı yöntemle giderilemediğinden beyazlatma öncesinde ağız muayenesi yapılmalıdır. Çürük, diş eti problemi, hassasiyet veya mevcut restorasyonlar varsa bunların değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca dolgu ve kaplamaların doğal dişler gibi beyazlamayacağı tedavi planlamasında dikkate alınmalıdır.

Şeffaf plak tedavileri günümüzde birçok ortodontik problemin tedavisinde kullanılabilmektedir. Ancak her çapraşıklık aynı değildir ve her hasta şeffaf plak için uygun olmayabilir. Dişlerin mevcut konumu, kapanış ilişkisi, çene yapısı ve yapılması gereken hareketler ortodontik değerlendirmeyle incelenir. Uygun vakalarda şeffaf plaklar estetik ve çıkarılabilir olmaları nedeniyle önemli bir seçenek olabilir. Daha karmaşık durumlarda ise farklı ortodontik tedaviler önerilebilir.

Süt dişleri yalnızca geçici dişler değildir. Çocuğun beslenmesi, konuşması, çene gelişimi ve ileride çıkacak daimi dişler için yerin korunmasında önemli görevleri vardır. Tedavi edilmeyen süt dişi çürükleri ilerleyerek ağrı ve enfeksiyona neden olabilir. Bu nedenle “nasıl olsa düşecek” düşüncesiyle çürük süt dişini uzun süre bekletmek doğru değildir. Çocuğun yaşı, dişin düşme zamanı ve çürüğün seviyesi değerlendirilerek çocuk diş hekimliği kapsamında uygun tedavi planlanır.

Ağız ve diş hastalıklarının tamamı başlangıç döneminde ağrı oluşturmaz. Küçük bir çürük, erken dönem diş eti hastalığı veya eski bir restorasyonun altında gelişen problem hasta tarafından fark edilmeyebilir. Düzenli diş hekimi kontrollerinin amacı yalnızca ağrıyan dişi tedavi etmek değil, oluşabilecek problemleri mümkün olduğunca erken dönemde tespit etmektir. Erken teşhis bazı durumlarda daha koruyucu ve daha sınırlı tedaviler yapılmasına imkân sağlayabilir.

İmplant tedavisinde yalnızca eksik dişin bulunduğu bölgeye bakılmaz. Hastanın genel sağlık durumu, çene kemiğinin miktarı ve kalitesi, diş eti sağlığı, ağız hijyeni, sigara kullanımı ve bazı sistemik hastalıklar birlikte değerlendirilir. Kemik miktarının yetersiz olması da her zaman implant yapılamayacağı anlamına gelmez; bazı hastalarda ek kemik uygulamaları değerlendirilebilir. Ancak tedavinin uygunluğu ve yöntemi kişiden kişiye değiştiğinden kesin karar muayene ve radyolojik inceleme sonrasında verilmelidir.